हाम्रो बारेमा
प्रजापति (कुम्भकार) समुदायको साझा संगठनको परिचय, उद्देश्य र यात्रा।
समुदायको आवाज, एउटै छानामुनि
‘कुम्भकार’ संस्कृतको कुम्भ (घडा) र कार (बनाउने) मिलेर बनेको शब्द हो — अर्थात् माटोको भाँडा बनाउने। यो नाम कुनै उपाधि होइन, गरिखाने काम आफैंको वर्णन हो; समुदायको पहिचान त्यही सीपमा गाँसिएर आएको छ।
समुदायका धेरै परिवारले ‘प्रजापति’ थर लेख्ने गर्दछन्। यो थर वैदिक प्रजापतिसँग जोडिएको हो, जसलाई समुदायले आफ्नो आदिपुरुष मान्दछ — सृष्टि गर्ने, आकार दिने शक्ति। माटोलाई आकार दिने पेशा र नामको अर्थ दुवै एउटै ठाउँमा भेटिन्छन्।
संघ यही समुदायका सदस्यहरूलाई संगठित गर्ने, सीप र संस्कृति जोगाउने र शिक्षा, स्वास्थ्य तथा रोजगारीका अवसरमा पहुँच बढाउने उद्देश्यले क्रियाशील छ। [यस अनुच्छेदमा संघको आधिकारिक इतिहास र स्थापनाको पृष्ठभूमि राख्नुहोस् — PLACEHOLDER]
स्रोत: Wikipedia
हाम्रो दृष्टिकोण
आत्मसम्मान, सीप र समान अवसरसहितको सशक्त प्रजापति समुदाय।
हाम्रो लक्ष्य
संगठित संरचनामार्फत समुदायका सदस्यलाई शिक्षा, उद्यम र प्रतिनिधित्वमा सहयोग पुर्याउने।
समुदायको भूगोल
नेपालमा कुम्भकार समुदायको सबैभन्दा घना बसोबास काठमाडौं उपत्यकाको पूर्वी भाग — भक्तपुर र मध्यपुर थिमीमा छ। यहाँ माटोकला घरेलु पेशा मात्र नभई टोलको दैनिक जीवनकै लय हो।
तर समुदाय उपत्यकामा मात्र सीमित छैन। संघको केन्द्रीय कार्यालय मधेश प्रदेशको जनकपुरधाम, धनुषामा रहेको छ — छापमै उल्लेख भएअनुसार। तराई र उपत्यका दुवैका समुदायलाई एउटै संगठनात्मक संरचनामा जोड्नु संघको काम हो।
तलाको टोल (कुमाले टोल), भक्तपुर
भक्तपुरको माटोकलाको केन्द्र। चोकभरि सुक्न राखिएका भाँडा र चलिरहेका चाक — यहाँ ‘प्रजापति’ थर लेख्नेहरूको बहुमत छ।
मध्यपुर थिमी
प्रजापति नेवार समुदायको प्रमुख बसोबास क्षेत्र, माटोका भाँडा र परम्परागत मुकुण्डो निर्माणका लागि परिचित।
स्रोत: Nepali Times · Namaste Bhaktapur
शिक्षा — समुदायले आफैं देखाएको बाटो
विगत केही दशकमा समुदायको सामाजिक अवस्थामा सुधार आएको छ, र त्यसको मुख्य कारण साक्षरता बढ्नु हो भन्ने कुरा समुदायभित्रैबाट औंल्याइएको छ।
यसैले संघको शिक्षा स्तम्भ थपिएको कार्यक्रम होइन — समुदायले आफैं पहिचान गरेको प्राथमिकता हो।
स्रोत: Wikipedia
“विकासको एउटै बाटो शिक्षा हो; त्यसैले हरेक व्यक्तिले शिक्षा पाउनैपर्छ।”
संघको यात्राका मुख्य चरण
संघको आफ्नै संस्थागत इतिहास हो — मिति र विवरण संघबाट प्राप्त भएपछि मात्र भरिनेछ।
स्थापना
समुदायका अग्रजहरूको पहलमा संघको औपचारिक स्थापना।
विस्तार
जिल्ला तहमा समिति गठन र सदस्यता अभियानको सुरुवात।
संस्थागत
विधान संशोधन, विभागहरूको गठन र वार्षिक कार्यक्रम प्रणाली।
आज
सातै प्रदेशसम्म फैलिएको सञ्जाल र डिजिटल सूचना प्रणाली।
विधानअनुसारका मुख्य उद्देश्यहरू
सीप तथा सम्पदा संरक्षण
परम्परागत कुम्भकार सीपको अभिलेखीकरण, नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण र आधुनिक बजारसँग जोड्ने कार्य।
शिक्षा तथा क्षमता विकास
समुदायका विद्यार्थीका लागि छात्रवृत्ति, कक्षा सहयोग, करिअर परामर्श र नेतृत्व तालिम।
आर्थिक सशक्तीकरण
साना उद्यमी सदस्यलाई पुँजी पहुँच, सहकारी, बजारीकरण र उद्यमशीलता तालिममा सहजीकरण।
अधिकार, समावेशिता र सुशासन
नीति निर्माण तहमा समुदायको प्रतिनिधित्व, पैरवी र संघभित्रको पारदर्शी सुशासन।
सामाजिक सुरक्षा तथा विपद् प्रतिकार्य
बिरामी, विपद्पीडित र ज्येष्ठ सदस्यहरूका लागि राहत कोष तथा तत्काल सहयोग प्रणाली।